Białko: charakterystyka oraz funkcje!

białko funkcje

Białko: charakterystyka oraz funkcje!

 

W poniższym artykule dowiecie się podstaw na temat czym jest białko i jakie funkcje spełnia w naszym organizmie.

Białka tworzą część struktury każdej komórki i tkanki.

W organizmie, łącznie z tkanką mięśniową, narządami wewnętrznymi, ścięgnami, skórą, włosami i paznokciami.

Przeciętnie białko stanowi 20 % całkowitej masy ciała.

Białka i aminokwasy spełniają następujące funkcje:

 

  1. budują i odbudowują tkanki ( białko jest budulcem naszego ciała oraz odpowiada za procesy regeneracyjne).
  2. produkują enzymy (potrzebne do zajścia niezbędnych reakcji biologicznych w organizmie).
  3. działają jako przeciwciała (wpływ na układ odpornościowy, bronią organizm przed bakteriami, wirusami i pasożytami zewnątrzkomórkowymi).
  4. służą do wytwarzania hormonów (wytwarzane przez układ hormonalny, przekazują informacje między poszczególnymi organami, determinują nasze zdrowie, nastrój oraz wygląd) np. adrenalina, insulina.
  5. zapewniają stabilizację struktur kolagenu ( białka, które jest głównym składnikiem ścięgien, odpowiedzialne za elastyczność skóry).
  6. biorą udział w regulacji ciśnienia panującego w naczyniach krwionośnych oraz utrzymywaniu właściwego nawodnienia.
  7. biorą udział w procesie krzepnięcia krwi (fizjologiczny proces zapobiegający utracie krwi w wyniku uszkodzeń naczyń krwionośnych).
  8. ma swój udział w wytwarzaniu i przekazywaniu impulsów nerwowych.
  9. działają jako bufory krwi utrzymując właściwe pH płynów ustrojowych. Neutralizują wprowadzone wraz z pożywieniem lub w wyniku przemiany materii związki chemiczne o charakterze kwaśnym i zasadowym np. zneutralizowanie kwasu mlekowego.
  10. pomaga zachować optymalną równowagę płynową w tkankach ustroju
  11. są podstawowym składnikiem krwi, limfy, mleka, łez i koenzymów.
  12. są nośnikami witamin i minerałów oraz transporterami.
  13. bierze udział w transporcie składników pokarmowych do komórek i z nich.
  14. w procesie glukoneogenezy (proces tworzenia glukozy w wątrobie i nerkach), po wyczerpaniu glikogenu aminokwasy mogą stanowić źródło energii dla mięśni.

W skrócie można powiedzieć, iż białko spełnia rolę:

  1. Budulcową
  2. Regeneracyjną
  3. Enzymatyczną
  4. Regulacyjną (hormonalną)
  5. Immunologiczną

Białko: charakterystyka oraz funkcje!Bez białek nie jest możliwy wzrost, rozwój organizmu, odnowa tkanek, odporność na choroby, gojenie się ran. Białka są niezbędne do prawidłowej pracy mózgu (procesy myślowe).
Niedobór białek powoduje m.in zahamowanie wzrostu, regeneracji, dojrzewania, zmiany skórne, może zmniejszyć się odporność organizmu, mogą pojawić się problemy hormonalne.
Białka w okresie głodu dostarczają energii- glukozy, aczkolwiek duży nadmiar białek też nie jest wskazany. Szczególnie, gdy spożywamy mało tłuszczu -powoduje obciążenie wątroby i nerek w dłuższej perspektywie.

Czym są aminokwasy?

Aminokwasy to elementy podstawowe białek. Jest ich dwadzieścia i mogą się rozmaicie ze sobą łączyć, tworząc w organizmie setki różnych białek.
Spożyte białko jest rozkładane w układzie trawiennym na mniejsze cząsteczki- aminokwasy i dipeptydy ( dwa połączone ze sobą aminokwasy).

12 z 20 aminokwasów może powstać w organizmie z innych aminokwasów, węglowodanów i azotu.

Nazywane są one endogennymi (DAA). Pozostałe 8 określa się mianem niezbędnych, czyli egzogennych (EAA), co oznacza, że muszą zostać dostarczone wraz z pożywieniem.
Aminokwasy o łańcuchach rozgałęzionych (BCAA) składają się z trzech aminokwasów podstawowych o rozgałęzionej budowie molekularnej: leucyny, izoleucyny i waliny.
BCAA tworzą 1/3 białka mięśniowego i stanowią podstawę dla dwóch niepodstawowych aminokwasów- glutaminy i alaniny, które uwalniają się w dużych ilościach podczas intensywnych ćwiczeń tlenowych.

Organizm człowieka nie magazynuje azotu, który jest niezbędny do syntezy białek i innych, ważnych związków azotowych o znaczeniu fizjologicznym.

Bilans azotowy, to różnica pomiędzy dzienną ilością azotu przyjętego wraz z dietą, głównie wraz z białkami a ilością azotu wydalonego z moczem, głównie w formie mocznika, jonów amonowych, kreatyniny i kwasu moczowego.
Dodatni bilans azotowy jest niezbędny m.in do procesów budowy masy mięśniowej oraz do rozwoju i regeneracji istniejących tkanek.
Liczba aminokwasów wchodząca w skład cząsteczki, ich charakter oraz kolejność występowania będzie decydowały o właściwościach i funkcjach białek.
Każdy aminokwas spełnia trochę inną funkcję, tak samo jak kalorie z węglowodanów będą miały inny wpływ na organizm niż te z białek.
Białko cechuje się dosyć wysoką termogenezą posiłkową, nawet 20-30% kalorii z białek, które przeznaczają się na trawienie jest stworzonych po to, aby wypromieniować energie w postaci deaminacji.
Czyli nadmiar protein, który jest utleniany w nerkach będzie się obracał do postaci węglowodanów i z tego tytułu będziemy tez spalać więcej kalorii.
Białko nieprzetworzone np. z kurczaka, wołowiny, ryb, jajek nie jest w stanie poruszyć insuliny, czyli spowodować gwałtownego wzrostu poziomu cukru we krwi.
Natomiast białko zawarte w odżywkach jest w stanie wywołać taki efekt, który jest pożądanych zwłaszcza po treningu.
Wiele związków pełniących ważne funkcje w organizmie, są peptydami (to połączenie dwóch lub kilku aminokwasów) jednak niekoniecznie białkami.

Należą do nich hormony, enzymy, koenzymy np. niektóre z antybiotyków mogą być peptydami.

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *